علل خستگی معلمان در کلاس درس - قسمت اول

خستگی بدنی و روحی برای انسان ، حالتی آزار دهنده  است که تقریبا" تمام توان و انرژی وی را تحت تاثیر قرار داده و از کارایی  افراد می کاهد .

امام علی (ع) فرمودند:
إن‎‏َّ هذِِهِ الْقُلوبَ تَمَلُّ‏‏‎ُّ کَما تَمَلُّ الْأبْدانُ فَابْتَغوا لَها طَرائِفَ الْحِکَمِ.
دلها مانند بدنها خسته می شوند پس (برای رفع خستگی آنها) حکمتهای تازه بجویید.(نهج البلاغة، حکمت91)
 
درتعریف خستگی گفته شده : 
 "خستگی  Fatigue  کاهش توانایی انجام دادن کار است ، خواه  کار بدنی باشد یا ذهنی  . 
  خستگی ،  آسیب دیدن عمل دستگاههای  حسی، عصبی، یا عضلانی که در نتیجه انگیزش و فعالیت مداوم پیدا می شود .
خستگی، بیزاری و سیری است که یک احساس بدنی خاص می باشد
عصبانیت Nervousness  حالت تنش درونی ، بی آرامی ، و حساسیت فوق العاده را می گویند.
 (فرهنگ علوم رفتاری،شعاری نژاد)"
منظور ما در این نوشته کوتاه ،  خستگی اعصاب،ضعف عصبی ، نوراستنی Neurasthenia  نیست . خستگی اعصاب یک بیماری کنشی است که با احساس ضعف و کاهش فعالیت بدنی و ذهنی مشخص می شود . بیماری عصبی است که شخص مبتلا دایما" از ضعف و خستگی بدنی و ذهنی ، احساس سنگینی در سر ، ضعف حافظه و سایر عوارض شکایت می کند . البته این احساس ، نتیجه فعالیت عضلانی و ذهنی نیست بلکه یک نوع خستگی خیالی است که در اثر اضطراب روانی پیدا می شود  (فرهنگ علوم رفتاری،شعاری نژاد)
به دلیل اهمیت موضوع ، صرفا" برخی عوامل ، به اختصار و تیتروار خواهد آمد به این هدف که سایر نویسندگان آگاه  و مسلط به موضوع در اینترنت ، نشریات و غیره  به ارائه راهکارهایی برای غلبه برخستگی و کاهش تاثیرات سوء آن ترغیب گردند. 
معلمان هم مانند سایر افراد ممکن است دچار خستگی شوند ، کار  ارزشمند معلم به دلایل بسیار با دیگر مشاغل تفاوتهایی دارد ؛ معلم در کلاس باید از دانش آموزان  ارزشیابی شفاهی و کتبی داشته ،  کلاس را مدیریت و اداره نماید ، سر و صدا و گرمی و سردی  را تحمل کند، واکنش دانش آموزان  را نسبت به تشویق و تنبیه های احتمالی زیر نظر بگیرد ، محبت بورزد، عواطف مختلف از خود بروز دهد، در آن واحد با چندین نفر با وجود تفاوتهای فردی آشکار ، سر و کار دارد، به پرسشهای همه پاسخ دهد، از یادگیری تک تک دانش آموزان  اطمینان حاصل کند ، به پیشرفتهای شاگردان توجه نموده و برای ارتقای سطح کیفی کلاس تلاش کند ،  آشتی دهد ، تشویق کند ، (به جای واژه تنبیه چه بنویسیم؟)  تنبیه کند ، ارتباط بین خود و والدین و مدرسه را ایجاد نماید،دل بسوزاند ، عشق بورزد ، هر دانش آموز را در فرایند آموزش و یادگیری سهیم کند ، دانش آموزان را به نوبه  مطرح کند ، اشکال بگیرد ، رفع اشکال کند ، قضاوت کند ، راهنمایی کند ، نمره دهد، بیش از دیگران مراقب اعمال خود باشد،پند و اندرز دهد و ...
از طرف دیگر، دانش آموزان  هم مجبورند برای ساعاتی در کلاس نشسته ، مقررات و نظم را رعایت کنند، به پرسشهای معلم پاسخ گویند ، و هر کدام انتظار دارند در  جریان یاددهی و یادگیری  مشارکت داده شوند، سردی و گرمی و سر و صدای کلاس را تحمل کنند ، نسبت به فضای آزاد  منزل و حیاط مدرسه ، از جنب و جوش  خود بکاهند  و ...
معلم باید حواس کلیه دانش آموزان را هنگام تدریس به خود جلب نماید ، از انتقال صحیح اطلاعات به دانش آموز اطمینان یافته و نکات لازم در شیوه های تدریس خود را مد نظر قرار داده و برای موثر بودن تلاش خود ، همواره به ارزیابی روش خود و میزان یادگیری دانش آموزان بپردازد ، انتظارات مدرسه و  خانواده را در مورد دانش آموزان در حد ممکن بر آورده سازد و ...
مجموعه موارد بالا و صدها مورد فعالیتهای دیگر معلم در کلاس ، می تواند خستگی  وی را به دنبال داشته باشد ...  اما برخی عوامل موثر بر افزایش خستگی معلمان در کلاس چیست ؟
در زیر  خلاصه ای از این عوامل ذکر می شود که ممکن است  در برخی مدارس و برای برخی معلمان مصداق نداشته باشد و البته جا دارد  هر کدام از بندها ، جداگانه و به دقت بررسی شود و راهکارهایی برای به حداقل رساندن  تا ثیر آنها در خستگی معلمان ارائه شود ، موارد مذکور  صرفا" براساس تجربه شخصی تعدادی از همکاران و جهت اطلاع آورده شده اما معلمان  باتجربه  و دارای  سابقه خدمت بالا ، تاکید می کنند  که از تمام عوامل موثر تر بر خستگی معلم ، این است که  "  معلم تمام وقت کلاس را به خود اختصاص دهد"  و از روش تدریس هایی که دانش آموزان در آن کاملا" منفعل هستند ، استفاده گردد.  ضمنا" تجربه نشان داده که دانش آموزان به درس و تدریس معلمان پر انرژی ، شاداب و سر حال  در کلاس ، توجه بیشتری داشته و مطالب ارائه شده را بهتر یاد گرفته و در کل ، از  نظر آنان ،  اینگونه معلمان از نظر اکثر دانش آموزان ، افرادی دوست داشتنی ، موثر و کارا هستند  ، بر عکس  گرچه اطلاعات علمی برخی معلمان بسیار خوب و حتی نحوه ارائه درس در کلاس هم اشکالی ندارد اما به دلیل اینکه ، مطالب را با شادابی و حرارت به دانش آموزان ارائه نمی دهند ، میزان توجه و یادگیری آنان در کلاس کمتر خواهد شد .

علل خستگی معلمان در کلاس درس

عوامل خستگی مربوط به معلم:

  • نداشتن برنامه و طرح درس مشخص برای یک جلسه آموزشی.
  • عدم هماهنگی معلمان و کادر  مدرسه در تنبیه و تشویق دانش آموزان و اینکه ممکن است از برخوردهای محبت آمیز  و یا تشویق و تنبیه و روش تدریس  معلم ، سوء استفاده کنند.
  • این نگرش که ؛ بیش از اندازه فعالیت می کند و کسی قدرش را نمی داند .
  • داشتن این نگرش که کار  وی مهم ، مفید و موثر نیست و نتیجه ای مشهود در دانش آموز ندارد.
  • داشتن این نگرش که تاثیر  کار معلم در سطح جامعه چندان مشهود نیست .
  • مشکلات شخصی معلم مربوط به خارج مدرسه ، مانند  داشتن فرزند کوچک ، استراحت ناکافی ،مشکلات مادی ،مشکلات جسمی
  • انتقال ناخواسته (احتمالی) مشکلات شخصی و عصبانیت ها به کلاس درس توسط معلم.
  • استفاده از یک روس تدریس یکنواخت مانند روش تدریس سخنرانی صرف که دانش آموزان  به صورت کامل شنونده و منفعل خواهند بود .
  • عدم استفاده از وسایل کمک آموزشی در کلاس ، پس کلاس تنوعی برای دانش آموز نخواهد داشت و ممکن است رغبتی به شنیدن سخنان معلم نداشته  و توجهی به کلاس ننمایند.
  • تاکید معلم به انضباط خشک کلاسی دانش آموزان ، که ابتدا منجر به کسالت دانش آموز و سپس معلم خواهد شد.
  • عدم رضایت شغلی معلم .
  • حساسیت بیش از حد معلم به جنب و جوش دانش آموزان و رعایت مقررات کلاسی و درگیری های احتمالی پس ازآن.
  • اختصاص اوقات کلاس به رسیدگی به درگیری ها ی خود با دانش آموزان ، و دانش آموزان با یکدیگر.
  • تاکید احتمالی برخی مناطق  ، مدیران مدارس و بازرسان ، به داشتن نمرات ثبت شده بیشتر توسط معلمان در دفتر نمره ، بدون توجه به انواع شیوه های ارزشیابی و فقط تاکید بر نمرات پرسش پای تخته .که این سبک ارزشیابی ، به میزان زیادی از انرژی معلمان کاسته و آنان را با کمبود وقت مواجه می کند .
  • و سایر عوامل

 

عوامل خستگی معلم مربوط به دانش آموزان ، کلاس و محتوای دروس:

  • بی توجهی دانش آموزان به کلاس در اثر درگیری های احتمالی.
  • بی توجهی دانش آموزان به تدریس معلم به دلیل امتحان یا پرسش ساعت قبل یا بعد .
  • آلودگی هوای کلاس ، بیماریهای واگیردار ، گرو خاک در کلاس.
  • خستگی دانش آموزان در ساعات آخر  و معلم مجبور است مکررا" توجه آنان را به کلاس و درس جلب نماید.
  • خستگی دانش آموزان به دلایل متعدد مانند  مسابقات ساعات قبل، عدم استراحت و خواب کافی در منزل.
  • عدم آمادگی دانش آموزان برای پاسخگویی  یا امتحان و مقاومت و چانه زنی در برابر  پرسش یا ارزشیابی معلم .
  • وجود دانش آموزان بی انضباط، بی نظم، مزه پران، متلک گو، و مخل نظم کلاسی که معلم را مجبور به تذکرات مکرر خواهد کرد.
  • جذاب نبودن محیط داخلی کلاس مانند رنگ نامناسب درب و دیوار ، نداشتن پرده های مناسب و زیبا،و سایر امکانات جزیی کلاس .
  • حواس پرتی مکرر دانش آموزان در اثر سر و صدای بیرون مدرسه ، داخل سالن ، تنبیه های احتمالی در سالن و غیره که معلم را مجبور به تجمیع حواس دانش آموزان می کند .
  • وجود مشکلات جدید مانند  آوردن موبایل به کلاس توسط دانش آموزان، و در نتیجه حواس پرتی آنان و تذکرات مکرر معلم و یا ایجاد سوال برای معلم که چرا  تعدادی از دانش آموزان اصلا" به سخنان معلم توجهی ندارند ؟
  • نبود رغبت و انگیزه کافی دانش آموزان به درس و کتاب و تحصیل .
  • درگیریها و تنبیه های احتمالی دانش آموزان در ساعات قبل و ترس از ساعت بعد .
  • درگیریهای شخصی و قهر و دعوای دانش آموزان با هم در کلاس و یا حیاط و بیرون از مدرسه  و یا تنبیه و محرومیت های دسته جمعی آنان .
  • جذاب نبودن محتوای مواد آموزشی و یا حجم بالای برخی کتب درسی .
  • سختی برخی مواد درسی.

گاهی علل بی نظمی در کلاس ناشی از خود دانش آموز است . برخی از این علت ها عبارت است از : 

  1. ناراحتی های جسمی ، روحی و روانی 
  2. نداشتن علاقه و انگیزه  
  3. سر در گم بودن و بی اعتنایی به انتظارات معلم و قوانین و مقررات مدرسه و کلاس درس 
  4. نداشتن برنا مه ی مشخص مطالعه 
  5. کم خوابی و خستگی مفرط 
  6. انجام ندادن تکالیف خود 
  7. تغذیه ی نا مناسب  
  8. نا امیدی احتمالی به آینده
  9. استقلال طلبی و مقابله با اقتدار معلم 
کلید واژه ها

روانشناسی

معلم

دانش آموز

مدرسه

تحصیلی

تحلیل رفتاری

منبع

میگنا

پست قبلی

چگونه دخترانی با حجاب تربیت کنیم ؟

پست بعدی

علل خستگی معلمان در کلاس درس - قسمت پایانی

در همین رابطه بخوانید :

درباره این مطلب دیدگاهی بنویسید...

نام :
 
وب سایت :
دیدگاه :
پست الکترونیک :
 
نشانی پست الکترونیک شما نمایش داده نخواهد شد.